W przypadku szlifierki kątowej „szczotki” mogą oznaczać dwa zupełnie różne elementy: szczotki węglowe znajdujące się wewnątrz silnika oraz szczotki druciane montowane na wrzecionie do czyszczenia metalu. Pierwsze wymienia się podczas serwisowania elektronarzędzia, drugie służą do usuwania rdzy, farby i zabrudzeń z powierzchni.
Dwa znaczenia słowa „szczotki”
Jeżeli szukasz części zamiennej do niesprawnej szlifierki, potrzebujesz najpewniej szczotek węglowych. Gdy chcesz oczyścić metal, spoinę albo usunąć starą powłokę, chodzi o szczotki druciane lub inne szczotki ścierne.
| Cecha | Szczotki węglowe | Szczotki druciane |
|---|---|---|
| Miejsce montażu | Wewnątrz silnika, przy szczotkotrzymaczu | Na wrzecionie szlifierki |
| Funkcja | Przewodzenie prądu do wirnika silnika | Czyszczenie i mechaniczne usuwanie zabrudzeń |
| Zużycie | Postępuje podczas pracy silnika, wymaga kontroli i wymiany | Włosie zużywa się podczas obróbki powierzchni |
| Kiedy wymieniać? | Po pojawieniu się objawów zużycia lub zgodnie z zaleceniami producenta | Gdy druty są zużyte, odkształcone albo akcesorium nie czyści skutecznie |
Czym są szczotki węglowe?
Szczotki węglowe to zużywalne elementy silnika elektrycznego. Przewodzą prąd do wirnika, który obraca się względem komutatora. Dzięki temu silnik szlifierki może pracować. Wykonuje się je z materiału węglowego lub grafitowego, który z czasem ściera się podczas pracy.
Zużycie jest naturalne, ale dalsza praca ze zbyt krótkimi szczotkami może powodować problemy z działaniem urządzenia. Typowe objawy to nadmierne iskrzenie, spadek mocy, nierówna praca silnika albo samoczynne wyłączanie się szlifierki. W skrajnym przypadku może dojść do uszkodzenia komutatora, dlatego wymiana szczotek pełni także funkcję profilaktyczną.
Nowy komplet musi pasować do konkretnego modelu. Znaczenie mają między innymi wymiary szczotki, kształt, sposób podłączenia oraz konstrukcja szczotkotrzymacza. Nie wystarczy wybrać elementu, który tylko przypomina starą część. Jeśli po wymianie silnik nadal nie pracuje, przyczyną może być uszkodzenie komutatora, uzwojenia albo innego podzespołu. W takiej sytuacji potrzebna jest dalsza diagnostyka serwisowa.
Do czego służą szczotki druciane?
Szczotki druciane są akcesoriami roboczymi montowanymi na wrzecionie szlifierki. Ich metalowe włosie usuwa rdzę, starą farbę, zabrudzenia i resztki materiału. Mogą też służyć do czyszczenia spoin spawalniczych oraz lekkiego gratowania krawędzi.
Dobór zależy od rodzaju obrabianej powierzchni, zanieczyszczenia i kształtu elementu. Najczęściej spotykane typy różnią się budową i sposobem prowadzenia po materiale:
- Szczotki garncowe – przeznaczone do czyszczenia większych, płaskich powierzchni.
- Szczotki tarczowe – dobrze sprawdzają się przy spoinach, krawędziach i wąskich pasach materiału.
- Szczotki pędzelkowe – ułatwiają pracę w zagłębieniach oraz trudno dostępnych miejscach.
- Szczotki nylonowe – mają włosie z tworzywa sztucznego i są delikatniejsze dla powierzchni niż odmiany metalowe.
Do zwykłej stali często wybiera się szczotki stalowe. Przy aluminium, mosiądzu lub powierzchniach podatnych na zarysowanie lepszy może być łagodniejszy materiał, na przykład nylon lub mosiądz. Do stali nierdzewnej należy stosować akcesoria przeznaczone do tego materiału, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia powierzchni cząstkami zwykłej stali.
Bezpieczna praca ze szczotką drucianą
Odrywające się druty mogą być wyrzucane z dużą prędkością i spowodować poważne obrażenia. Szczotka druciana nie jest łagodnym akcesorium do ręcznego czyszczenia. Podczas pracy działa siła odśrodkowa, a zużyte lub uszkodzone włosie może odłamać się bez wyraźnego ostrzeżenia.
Przed uruchomieniem szlifierki sprawdź następujące elementy:
- Załóż okulary ochronne lub przyłbicę chroniącą twarz przed odpryskami i drutami.
- Użyj rękawic ochronnych oraz odzieży, która osłania skórę.
- Sprawdź, czy osłona szlifierki jest zamontowana i ustawiona prawidłowo.
- Porównaj maksymalne obroty szczotki z obrotami szlifierki i nie przekraczaj wartości podanej na akcesorium.
- Obejrzyj szczotkę przed pracą i nie używaj jej, jeśli ma pęknięcia, luźne druty albo uszkodzone mocowanie.
Parametr RPM oznacza liczbę obrotów na minutę. Maksymalna wartość podana przez producenta szczotki musi być co najmniej równa prędkości obrotowej szlifierki. Podczas czyszczenia nie dociskaj akcesorium nadmiernie. Zbyt duży nacisk nie zastąpi właściwego doboru szczotki, a może przyspieszyć jej zużycie i zwiększyć ryzyko wyrwania drutów.
Przed wymianą szczotki drucianej odłącz szlifierkę od zasilania. Przy modelach akumulatorowych wyjmij akumulator. Z kolei przy wymianie szczotek węglowych nie otwieraj obudowy bez znajomości konstrukcji urządzenia i zaleceń producenta.
Najprostsza zasada jest taka: problem z pracą silnika oznacza potrzebę sprawdzenia szczotek węglowych, a rdza lub stara powłoka na metalu – dobór szczotki drucianej. To dwa różne elementy, choć ich nazwy brzmią podobnie.
Praca ze szlifierką kątową wymaga stosowania instrukcji obsługi urządzenia, właściwych akcesoriów oraz środków ochrony indywidualnej.
