Podłączenie wyłącznika różnicowoprądowego wymaga przeprowadzenia przez jego tor pomiarowy wszystkich przewodów czynnych, czyli fazowych oraz neutralnego N. Przewód ochronny PE zawsze omija RCD. Sam wyłącznik różnicowoprądowy nie zabezpiecza przed zwarciem ani przeciążeniem, dlatego musi współpracować z wyłącznikiem nadprądowym. Prace w rozdzielnicy powinien wykonywać elektryk z odpowiednimi uprawnieniami SEP.
Co przygotować przed montażem?
RCD, nazywany też różnicówką, wykrywa różnicę między prądem płynącym do odbiornika a prądem wracającym przewodem neutralnym. Jeżeli część prądu zacznie płynąć inną drogą, na przykład przez uszkodzoną izolację, urządzenie odłącza obwód. W jego wnętrzu znajduje się między innymi przekładnik Ferrantiego, który porównuje prądy w przewodach przechodzących przez aparat.
Przed montażem trzeba sprawdzić oznaczenia na konkretnym modelu. Zaciski wejściowe i wyjściowe, dopuszczalny przekrój przewodów oraz możliwość zasilania z określonej strony mogą różnić się zależnie od producenta. Dotyczy to także aparatów firm ABB, Schneider Electric i innych producentów aparatury modułowej.
RCD typu RCCB nie zastępuje wyłącznika nadprądowego. Potrzebne jest osobne zabezpieczenie zwarciowe i przeciążeniowe. Alternatywą może być RCBO, czyli aparat łączący funkcję ochrony różnicowoprądowej i nadprądowej.
Do przygotowania stanowiska potrzebne są:
- wkrętak izolowany i narzędzia dopasowane do zacisków aparatu
- dwubiegunowy wskaźnik napięcia lub miernik o właściwej kategorii pomiarowej
- narzędzia do przygotowania i zaciskania końcówek przewodów, jeżeli wymagają tego zaciski
- wyłącznik różnicowoprądowy, wyłącznik nadprądowy oraz odpowiednie listwy i przewody
Przed rozpoczęciem pracy trzeba odłączyć zasilanie, zabezpieczyć je przed przypadkowym załączeniem i potwierdzić brak napięcia pomiarem. W rozdzielnicy głównej nie wystarczy przestawić jednej dźwigni, jeżeli przed nią pozostają zaciski pod napięciem. Osoba bez wymaganych kwalifikacji nie powinna wykonywać takiego montażu samodzielnie.
Jak podłączyć wyłącznik różnicowoprądowy?
Podstawowa zasada jest taka sama w instalacji jedno- i trójfazowej: przez RCD przechodzą wszystkie przewody czynne danego obwodu. Przewód PE prowadzi się osobną drogą, przez listwę ochronną, bez wprowadzania go do zacisków różnicówki.
| Typ instalacji | Przewody fazowe | Przewód neutralny N | Przewód ochronny PE |
|---|---|---|---|
| Jednofazowa | L przez wejście RCD, a następnie wyjście do zabezpieczanego obwodu | N przez wejście i wyjście RCD | Nie przechodzi przez RCD, trafia na listwę PE |
| Trójfazowa | L1, L2 i L3 przez odpowiednie tory RCD | N przez wejście i wyjście RCD | Nie przechodzi przez RCD, trafia na listwę PE |
Kolejność czynności montażowych powinna wyglądać następująco:
- Sprawdź schemat na obudowie aparatu i ustal, które zaciski są wejściem zasilania, a które wyjściem do odbiorników.
- Podłącz przewody zasilające do zacisków wejściowych. W układzie jednofazowym będą to L i N, a w układzie trójfazowym L1, L2, L3 oraz N.
- Wyprowadź przewody z zacisków wyjściowych RCD do obwodu odbiorczego. Przewód fazowy w układzie jednofazowym prowadzi się zwykle dalej na wyłącznik nadprądowy, zgodnie ze schematem rozdzielnicy.
- Przewód neutralny z wyjścia RCD podłącz do właściwej listwy N obsługującej wyłącznie obwody chronione przez ten aparat.
- Przewód PE połącz bezpośrednio z listwą ochronną, całkowicie omijając RCD.
- Dokręć zaciski zgodnie z instrukcją producenta i sprawdź, czy żaden przewód nie wysuwa się z zacisku.
- Po zakończeniu montażu wykonaj pomiary ochronne przed oddaniem obwodu do użytkowania.
Nie wolno łączyć przewodu neutralnego za RCD z przewodem PE ani z neutralną listwą należącą do innej różnicówki. Taki błąd może powodować nieuzasadnione zadziałania albo pozbawić część instalacji prawidłowej ochrony. W instalacji trójfazowej każdy przewód fazowy i N przypisane do chronionego obwodu muszą przechodzić przez ten sam aparat.
Dobór typu RCD
Oprócz liczby faz trzeba uwzględnić charakter odbiorników. W nowoczesnych instalacjach z zasilaczami impulsowymi i elektroniką często stosuje się typ A, który reaguje także na prądy różnicowe z pulsującą składową stałą. Typ F może być potrzebny przy wybranych urządzeniach z jednofazowymi układami napędowymi, a typ B stosuje się w specjalistycznych obwodach, między innymi związanych z niektórymi instalacjami fotowoltaicznymi lub ładowaniem pojazdów elektrycznych. Dobór powinien wynikać z dokumentacji odbiornika i projektu instalacji.
W obwodach ochrony dodatkowej często spotyka się czułość 30 mA, ale wartość prądu zadziałania, typ aparatu, selektywność oraz sposób koordynacji zabezpieczeń musi dobrać osoba projektująca lub wykonująca instalację. Nie należy wybierać urządzenia wyłącznie na podstawie samej wartości 30 mA.
Jak sprawdzić poprawność podłączenia?
Przycisk TEST wymusza sztuczny prąd różnicowy i pozwala sprawdzić, czy mechanizm wyłączający reaguje. Nie zastępuje jednak pomiarów odbiorczych. Tester RCD pozwala ocenić między innymi prąd i czas zadziałania oraz sprawdzić zachowanie zabezpieczeń w instalacji z kilkoma różnicówkami.
Po montażu elektryk powinien zweryfikować następujące punkty:
- obudowa aparatu nie ma pęknięć, nadpaleń ani śladów przegrzania
- przewody L, L1, L2, L3 i N są podłączone zgodnie ze schematem producenta
- przewód PE omija RCD i jest prawidłowo połączony z listwą ochronną
- naciśnięcie przycisku TEST powoduje samoczynne rozłączenie aparatu
- po ponownym załączeniu nie występuje nieuzasadnione wyzwalanie
- pomiary testerem potwierdzają wymagany czas i prąd zadziałania
Częstotliwość prób przyciskiem TEST i kontroli pomiarowej należy ustalić na podstawie instrukcji producenta, warunków użytkowania oraz dokumentacji instalacji. W materiałach odnoszących się do PN-HD 60364 spotyka się krótsze odstępy w środowisku wilgotnym, zapylonym lub o podwyższonym ryzyku, ale konkretnego harmonogramu nie powinno się przyjmować bez oceny osoby odpowiedzialnej za instalację.
Jeżeli RCD nie reaguje na przycisk TEST, wyzwala się natychmiast po załączeniu albo pomiary nie spełniają wymagań, obwodu nie należy przekazywać do użytkowania. Przyczyną może być błąd połączeń, połączenie N z PE za aparatem, uszkodzenie odbiornika lub niesprawność samego wyłącznika. W takiej sytuacji potrzebna jest diagnostyka wykonana przez elektryka z uprawnieniami.
Prace przy instalacjach elektrycznych powinny wykonywać wyłącznie osoby posiadające wymagane kwalifikacje. Opis nie zastępuje projektu instalacji, instrukcji producenta ani pomiarów ochronnych.
