Tak. Drzwi przeciwpożarowe powinny być wyposażone w urządzenie zapewniające samoczynne zamykanie, najczęściej samozamykacz. Ochronę przed ogniem i dymem zapewniają tylko wtedy, gdy pozostają zamknięte. Samozamykacz doprowadza skrzydło do ościeżnicy po każdym otwarciu, dzięki czemu drzwi mogą zachować funkcję przegrody pożarowej.
Co mówią przepisy o samozamykaczach?
Podstawą prawną jest § 240 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis stanowi, że drzwi, bramy i inne zamknięcia otworów o wymaganej klasie odporności ogniowej lub dymoszczelności powinny mieć urządzenia zapewniające samoczynne zamykanie otworu w razie pożaru.
Nie chodzi więc o dodatkowe wyposażenie poprawiające wygodę użytkowania. Samoczynne zamykanie jest częścią rozwiązania, które pozwala drzwiom spełnić wymagania dotyczące odporności ogniowej lub dymoszczelności. Otwarte skrzydło nie tworzy skutecznej bariery dla płomieni i dymu, nawet jeśli samo ma oznaczenie EI.
Najważniejsze podstawy prawne i techniczne to:
- Warunki Techniczne, § 240 ust. 6 – wymaganie urządzeń zapewniających samoczynne zamykanie otworów o wymaganej odporności ogniowej lub dymoszczelności.
- Ustawa o ochronie przeciwpożarowej – obowiązek właściciela lub zarządcy utrzymania urządzeń i elementów ochrony przeciwpożarowej w stanie sprawności.
- PN-EN 1154 – wymagania i metody badań dla zamykaczy drzwiowych z regulacją przebiegu zamykania.
- PN-EN 1155 i PN-EN 1158 – wymagania dotyczące elektrycznego przytrzymywania drzwi otwartych oraz regulatorów kolejności zamykania skrzydeł.
Dlaczego drzwi ppoż. nie wolno blokować?
Drzwi przeciwpożarowe często znajdują się na drogach ewakuacyjnych, przy klatkach schodowych albo między strefami pożarowymi. Ich otwarcie ułatwia przejście, ale w razie pożaru może umożliwić szybkie przedostawanie się dymu i ognia do kolejnej części budynku.
Nie wolno blokować takich drzwi klinem, krzesłem, meblem, linką ani inną prowizoryczną metodą. Niedopuszczalne jest także demontowanie samozamykacza tylko dlatego, że skrzydło stawia opór przy otwieraniu. Takie działania mogą spowodować, że drzwi nie będą działać zgodnie z przeznaczeniem, a podczas odbioru lub kontroli zostaną uznane za niesprawne.
Jeżeli względy organizacyjne wymagają stałego otwarcia drzwi, można zastosować system przeznaczony do współpracy z ochroną przeciwpożarową. Składa się on zwykle z elektromagnesu lub innego urządzenia przytrzymującego, centrali oraz czujek dymu albo sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej. Po wykryciu zagrożenia lub zaniku zasilania blokada zostaje zwolniona, a samozamykacz domyka skrzydło.
Drzwi ppoż. mogą pozostawać otwarte tylko wtedy, gdy odpowiada za to certyfikowany system, który automatycznie zwolni blokadę w sytuacji zagrożenia.
Jak dobrać samozamykacz do drzwi przeciwpożarowych?
Samozamykacz musi być zgodny z dokumentacją drzwi, ich masą, szerokością i sposobem użytkowania. Nie każdy model przeznaczony do zwykłych drzwi wewnętrznych nadaje się do drzwi o wymaganej odporności ogniowej.
| Typ drzwi | Czy wymagany jest samozamykacz? | Uwagi |
|---|---|---|
| Drzwi przeciwpożarowe | Tak | Urządzenie powinno zapewniać samoczynne zamykanie i być zgodne z dokumentacją drzwi. |
| Drzwi dymoszczelne | Tak | Domknięcie jest potrzebne do ograniczenia rozprzestrzeniania się dymu. |
| Drzwi techniczne w oddzieleniu pożarowym | Tak | Wymóg wynika z funkcji przegrody i klasy odporności ogniowej. |
| Zwykłe drzwi biurowe | Zwykle nie | Samozamykacz może być jednak wymagany przez projekt lub zasady bezpieczeństwa użytkowania. |
Przy doborze urządzenia sprawdź kolejno:
- Masę i szerokość skrzydła – norma PN-EN 1154 określa klasy siły zamykania od EN1 do EN7. Cięższe i szersze drzwi wymagają większej siły.
- Rodzaj drzwi oraz ich klasyfikację ogniową – samozamykacz musi być dopuszczony do stosowania w konkretnym zestawie drzwi i ościeżnicy.
- Natężenie ruchu – w szkole, szpitalu, magazynie lub obiekcie handlowym urządzenie powinno być przystosowane do częstego użytkowania.
- Sposób montażu i funkcje dodatkowe – należy uwzględnić między innymi ramię lub szynę ślizgową, regulację prędkości zamykania oraz możliwość współpracy z systemem pożarowym.
- Liczbę skrzydeł – przy drzwiach dwuskrzydłowych trzeba zapewnić prawidłowe zamykanie obu skrzydeł. Zwykle wymaga to samozamykacza na każdym skrzydle oraz regulatora kolejności zamykania.
W obiektach, w których drzwi muszą być łatwe do otwierania, można rozważyć samozamykacz z funkcją swobodnego ramienia. W normalnych warunkach pozwala ona poruszać skrzydłem przy niewielkiej sile, a po alarmie lub zaniku zasilania przywraca działanie zamykacza. Rozwiązanie powinno być dobrane i zamontowane zgodnie z dokumentacją systemu.
Kto odpowiada za sprawność samozamykacza?
Za stan techniczny drzwi i urządzeń ochrony przeciwpożarowej odpowiada właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu w zakresie określonym przepisami i przyjętym podziałem obowiązków. Samozamykacz powinien być regularnie sprawdzany razem z zawiasami, zamkiem, uszczelkami i ościeżnicą.
Podczas kontroli należy upewnić się, że skrzydło zamyka się całkowicie, nie zatrzymuje się przed ościeżnicą i prawidłowo współpracuje z zamkiem oraz uszczelkami. Niesprawny, odłączony albo zablokowany samozamykacz oznacza brak właściwego zabezpieczenia, a organ kontrolny może nakazać usunięcie nieprawidłowości lub zastosować inne przewidziane prawem środki.
Samozamykacz w drzwiach przeciwpożarowych nie jest opcją montowaną dla wygody. Jest elementem systemu, który pozwala zamknąć strefę pożarową i ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia oraz dymu.
