W instalacji domofonowej 6-żyłowej nie ma uniwersalnego przypisania kolorów przewodów do konkretnych funkcji. Czerwony nie musi oznaczać wywołania, a niebieski masy. Przy wymianie unifonu najbezpieczniej odtworzyć połączenia ze starego aparatu, kierując się oznaczeniami zacisków, takimi jak CA, 1, 2 czy 6, a nie samą barwą izolacji.
Jak przygotować się do wymiany unifonu?
W bloku unifon jest częścią instalacji zbiorczej. Ten sam pion może obsługiwać wiele mieszkań, dlatego przypadkowe zwarcie przewodów może zakłócić działanie domofonów u sąsiadów albo uszkodzić centralę. Przed rozpoczęciem pracy sprawdź też, czy nowy aparat jest przeznaczony do analogowej instalacji 6-żyłowej. System cyfrowy lub dwużyłowy działa według innych zasad.
Do wymiany przygotuj:
- śrubokręt z izolowaną rękojeścią
- miernik uniwersalny do sprawdzenia ciągłości żył
- aparat fotograficzny lub telefon
- taśmę opisową albo kartki do oznaczenia przewodów
- instrukcję nowego unifonu
Najważniejszym zabezpieczeniem jest wyraźne zdjęcie starego podłączenia przed odkręceniem choćby jednej żyły. Fotografia powinna pokazywać zarówno zaciski, jak i przewody dochodzące do każdego z nich. Możesz też zapisać połączenia w formie notatki, na przykład „niebieski – 6, zielony – 2, czerwony – CA”.
Nie zwieraj przewodów na próbę. W instalacji zbiorczej jeden błędny test może zakłócić pracę domofonów w kilku lokalach.
Jak wymienić unifon krok po kroku?
Wymianę wykonuj spokojnie, najlepiej przekładając przewody pojedynczo. Nie wyciągaj wszystkich żył jednocześnie, jeśli nie masz pewności, do których zacisków były przyłączone.
- Jeśli masz dostęp do zasilania systemu, odłącz je zgodnie z zasadami obowiązującymi w budynku. Nawet po odłączeniu nie dotykaj jednocześnie nieopisanych przewodów.
- Zdejmij obudowę starego unifonu i wykonaj kilka zdjęć z różnych ujęć. Jedno zdjęcie może nie pokazać symboli zacisków albo miejsca założenia zworki.
- Zapisz oznaczenie każdego zacisku oraz kolor przewodu, który jest do niego przyłączony. Kolor traktuj wyłącznie jako pomoc w rozpoznaniu konkretnej żyły.
- Sprawdź instrukcję nowego aparatu i porównaj funkcje zacisków. Oznaczenie 1 w jednym modelu nie musi mieć dokładnie tego samego znaczenia co oznaczenie 1 w innym.
- Odłącz i przełóż przewody pojedynczo, zachowując zasadę zacisk do zacisku zgodnie z funkcją wskazaną w instrukcji.
- Odtwórz mostki lub zworki wymagane przez nowy unifon. Ich brak może wyłączyć otwieranie drzwi, mimo że rozmowa i dzwonek będą działać.
- Dokręć zaciski z wyczuciem. Żyła powinna być stabilna, ale zbyt mocne dokręcanie może uszkodzić cienki przewód.
- Po włączeniu zasilania sprawdź kolejno wywołanie, słyszalność w obu kierunkach oraz przycisk elektrozaczepu.
Jeżeli stary unifon działał poprawnie, jego układ połączeń jest najcenniejszym punktem odniesienia. Nie przenoś jednak przewodów wyłącznie według ich kolorów. Nowy aparat może mieć inną numerację zacisków i wymagać przeliczenia funkcji na podstawie schematu producenta.
Za co odpowiada sześć żył?
W analogowym systemie 6-żyłowym najczęściej występują osobne linie dla toru rozmównego, wywołania i elektrozaczepu. Dokładny rozkład może się różnić między producentami, dlatego poniższa tabela służy do zrozumienia funkcji, a nie do ustalania kolorów kabli.
| Funkcja | Typowe oznaczenia zacisków | Opis |
|---|---|---|
| Masa | 6, GND, ⊥ | Wspólny punkt obwodu unifonu i toru rozmównego. |
| Wywołanie | CA, CALL | Doprowadza sygnał dzwonienia z kasety lub centrali. |
| Słuchawka | 1, SPK, G | Przenosi dźwięk z wejścia do głośnika słuchawki. |
| Mikrofon | 2, MIC, M | Przenosi głos z mieszkania do kasety przy wejściu. |
| Elektrozaczep 1 | 9, Z1, SW1 | Jest częścią obwodu sterowania zamkiem drzwi. |
| Elektrozaczep 2 | 10, Z2, SW2 | Tworzy drugi przewód obwodu przycisku otwierania. |
Oznaczenia CA, 1, 2 i 6 są spotykane w wielu aparatach, ale nie stanowią uniwersalnego systemu dla wszystkich marek. Liczy się opis płytki konkretnego unifonu i schemat producenta. W niektórych instalacjach funkcja otwierania jest realizowana przez zwarcie odpowiednich linii, a w innych przez dwa osobne przewody. Dlatego sześć żył nie zawsze oznacza identyczny układ zacisków.
Co zrobić, gdy po podłączeniu coś nie działa?
Nie przepinaj wszystkich żył naraz. Objaw często wskazuje konkretny obszar, który trzeba sprawdzić:
- Brak otwierania drzwi – sprawdź przewody elektrozaczepu oraz mostki i zworki wymagane przez instrukcję.
- Brak dzwonka – skontroluj przewód wywołania i jego zamocowanie w zacisku.
- Brak głosu w jedną stronę – sprawdź osobno zacisk mikrofonu albo słuchawki.
- Buczenie i trzaski – skontroluj masę, dokręcenie śrub oraz ewentualne utlenienie końców przewodów.
- Luźna lub poczerniała końcówka – odłącz zasilanie, skróć przewód do czystej miedzi i zamocuj go ponownie.
Jeżeli po sprawdzeniu połączeń nadal nie działa kilka funkcji, problem może znajdować się poza mieszkaniem, na przykład w centrali, zasilaczu, kasecie wejściowej albo pionie instalacyjnym. Gdy na starym unifonie nie ma czytelnych oznaczeń, nie próbuj identyfikować żył metodą prób i błędów. W takiej sytuacji bezpieczniej przerwać pracę i wezwać instalatora.
Najważniejsza zasada jest prosta: w domofonie 6-żyłowym kolor kabla nie jest schematem. Zrób zdjęcie starego podłączenia, odczytaj symbole zacisków i przełóż przewody zgodnie z funkcjami opisanymi w instrukcji nowego unifonu.
Artykuł dotyczy instalacji niskonapięciowych, ale błędne podłączenie może uszkodzić urządzenia i zakłócić działanie instalacji zbiorczej. W razie braku pewności skorzystaj z pomocy wykwalifikowanego instalatora.
