Ciśnienie otwarcia zaworu bezpieczeństwa powinno być wyższe od normalnego ciśnienia roboczego instalacji, ale niższe od dopuszczalnego ciśnienia najsłabszego elementu układu. W typowych instalacjach CO stosuje się najczęściej zawory 1,5 albo 3 bar, a w instalacjach CWU zwykle 6 bar. Ostateczny wybór zawsze musi potwierdzać dokumentacja kotła, zasobnika i pozostałych podzespołów.
Jak dobrać ciśnienie zaworu bezpieczeństwa?
Podstawowa zależność wygląda następująco: ciśnienie robocze instalacji < ciśnienie otwarcia zaworu < dopuszczalne ciśnienie najsłabszego elementu. Zawór ma zadziałać dopiero wtedy, gdy ciśnienie przekroczy bezpieczny poziom pracy, ale zanim uszkodzeniu ulegnie kocioł, zasobnik, wymiennik lub armatura.
W praktyce często przyjmuje się wartość około 10–20% wyższą od ciśnienia roboczego. Nie jest to jednak uniwersalna reguła zastępująca dane producenta. Jeżeli najsłabszy element instalacji ma dopuszczalne ciśnienie 3 bar, nie wolno montować zaworu otwierającego się przy wyższym ciśnieniu tylko dlatego, że takie rozwiązanie ogranicza częstotliwość zadziałania.
Od czego zależy wybór zaworu?
Zawór bezpieczeństwa jest ostatnim zabezpieczeniem zamkniętego układu, a nie regulatorem codziennego ciśnienia. W instalacji grzewczej ciśnienie zmienia się między innymi wskutek rozszerzalności cieplnej wody. Po nagrzaniu ciecz zwiększa objętość, a w zamkniętym obiegu może to spowodować wzrost ciśnienia.
Przy wyborze trzeba uwzględnić kilka parametrów:
- Ciśnienie robocze – poziom utrzymywany podczas normalnej pracy instalacji.
- Maksymalne ciśnienie urządzenia – wartość podana przez producenta kotła, zasobnika lub innego elementu.
- Ciśnienie najsłabszego podzespołu – granica, której zawór nie może przekroczyć.
- Rodzaj instalacji – obieg CO i układ CWU mają zwykle inne parametry pracy.
Zawór ustawiony zbyt nisko może otwierać się przy normalnych wahaniach ciśnienia i powodować wyciek. Zawór ustawiony zbyt wysoko może nie zadziałać przed przekroczeniem dopuszczalnego obciążenia urządzenia. W obu przypadkach problemem nie jest sam zawór, lecz jego niedopasowanie do całego układu.
Jakie wartości stosuje się w CO i CWU?
Przykładowe wartości dla domowych instalacji przedstawia tabela. Są to typowe zakresy, a nie uniwersalne nastawy dla każdego urządzenia.
| Typ instalacji | Typowe ciśnienie otwarcia | Zastosowanie |
|---|---|---|
| CO | 1,5 bar | Wybrane małe instalacje i urządzenia o niskim dopuszczalnym ciśnieniu |
| CO | 3 bar | Wiele zamkniętych instalacji centralnego ogrzewania |
| CWU | 6 bar | Zasobniki ciepłej wody użytkowej, jeśli ich dokumentacja przewiduje taką wartość |
| Instalacja solarna | Zależnie od projektu i producenta | Układy solarne o parametrach innych niż standardowe CO i CWU |
Nie należy zamieniać zaworu przeznaczonego do CWU z zaworem do CO. Różnią się nie tylko ciśnieniem otwarcia, lecz także zastosowaniem i wymaganiami dotyczącymi materiałów. W przypadku zasobnika CWU najważniejsza jest wartość dopuszczalnego ciśnienia podana na tabliczce znamionowej lub w instrukcji.
Na co uważać przy wyborze i montażu?
Nie wolno dobierać zaworu wyłącznie na podstawie średnicy przyłącza ani samego rodzaju instalacji. Zawór o zbyt wysokim ciśnieniu otwarcia może dopuścić do przeciążenia kotła lub zasobnika, a w skrajnym przypadku do ich uszkodzenia. Jeżeli parametry urządzeń są nieczytelne albo instalacja była wielokrotnie przebudowywana, dobór powinien potwierdzić instalator na podstawie dokumentacji technicznej.
Przed zakupem sprawdź następujące informacje:
- Odczytaj normalne ciśnienie robocze instalacji.
- Sprawdź maksymalne dopuszczalne ciśnienie kotła, zasobnika i innych głównych elementów.
- Ustal, który podzespół ma najniższą wartość dopuszczalnego ciśnienia.
- Potwierdź, czy zawór jest przeznaczony do CO, CWU lub innego wskazanego układu.
- Porównaj ciśnienie otwarcia, średnicę przyłącza i dane producenta z wymaganiami instalacji.
Najważniejsza zasada jest prosta: zawór ma chronić najsłabszy element instalacji, a nie tylko dopasowywać się do ciśnienia pompy lub naczynia przeponowego. Dla typowego CO będzie to często 1,5 albo 3 bar, natomiast dla CWU zwykle 6 bar, lecz wiążąca pozostaje dokumentacja konkretnego urządzenia.
